Słownik psychologii społecznej

Słownik pojęć z zakresu psychologii społecznej

Smile_2źródło: www.workplaceconfidence.com

agresja instrumentalna (instrumental aggresion): akt agresji służący osiągnięciu innego celu poza zadaniem bólu czy zranieniem

agresja wroga (hostiie aggresion): akt agresji poprzedzony uczuciem gniewu, którego celem jest zadanie bólu lub zranienie

altruizm (altruism): każde działanie ukierunkowane na niesienie korzyści drugiej osobie z pominięciem własnego interesu; często człowiek angażując się w takie działania, ponosi określone koszty

Czytaj dalej

Siedliskowe podejście do zdrowia

 Definicja siedliska

Siedlisko to wg definicji WHO „miejsce, gdzie ludzie żyją, pracują i korzystają z różnych świadczeń”.

R. Grossman i K. Scala podkreślają, że podejście siedliskowe (ang. settings approach) jest w promocji zdrowia kwestią kluczową. Traktują oni siedlisko jako system społeczny (całość), który zmienia się, aby promować zdrowie (a nie miejsce, w którym podejmowane są działania związane z promocją zdrowia).

illustration_1_en-ea6886380063919297145aaf793b17faźródło: http://www.quint-essenz.ch

Cechy siedliska i podejścia siedliskowego

  • siedliska są organizacjami mającymi specyficzną strukturę, zasoby, funkcje i różnorodny zasięg,

  • w siedliskach jest wielu partnerów, charakteryzujących się specyficznym językiem, kulturą,

  • siedliska posiadają specyficzne agendy, których działania mogą być związane ze zdrowiem lub ukierunkowane na zdrowie,

  • w podejściu siedliskowym, zamiast podejścia paternalistycznego, stosuje się podejście uczestniczące.

Czytaj dalej

Niszczenie warstwy ozonowej

Warstwa ozonowa w atmosferze

Stratosfera jest obszarem przestrzeni kosmicznej leżącym w przybliżeniu pomiędzy 15 i 50 km ponad powierzchnią Ziemi. Odróżnia się od warstwy położonej poniżej (troposfery) i od warstwy leżącej powyżej (mezosfery) występowaniem inwersji temperatury, polegającej na wzroście temperatury wraz z wysokością. Inwersja temperatury ogranicza konwekcję (unoszenie) oraz sprawia, że stratosfera jest stabilna. Podobnie jak w troposferze, jej głównym składnikiem chemicznym jest azot i tlen. Jednak promieniowanie wysokoenergetyczne powoduje, że gazy, szczególnie tlen, ulegają innym reakcjom chemicznym niż te zachodzące bliżej powierzchni Ziemi.

Źródło: www.losyziemi.pl
Źródło: www.losyziemi.pl

Najważniejsze są reakcje związane z syntezą i rozkładem ozonu. Gaz ten jest naturalnym składnikiem atmosfery, a jego największe stężenie występuje na wysokości między 15 i 30 kilometrem n.p.m. Obszar ten jest często zwany warstwą ozonową lub ozonosferą. Maksymalna koncentracja ozonu przypada na wysokość 18-20 km n.p.m.

Czytaj dalej

Akty prawne dotyczące ochrony przyrody w Polsce

1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Rozdział II, art. 86) 

Każdy obywatel jest zobowiązany do dbałości o stan środowiska i ponosi odpowiedzialność za spowodowane przez siebie jego pogorszenie. Zasady tej odpowiedzialności określa ustawa.

Źródło: www.silesiabroker.com.pl

Źródło: www.silesiabroker.com.pl

2. Ustawa o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r.

Ustawa określa cele, zasady i formy ochrony przyrody ożywionej i nieożywionej oraz krajobrazu.

Czytaj dalej

Rozwój polityki ekologicznej Unii Europejskiej

Na poziomie Unii Europejskiej przyjęto liczne instrumenty prawne dotyczące ochrony środowiska. Pomimo legislacji krajowych i aktów prawnych przyjmowanych przez Wspólnotę na poziomie międzynarodowym konieczne jest zintensyfikowanie działań UE w dziedzinie ochrony środowiska. Przywołuje się wiele argumentów na rzecz podejmowania tych działań, m.in.:

  1. Problemy środowiska mają charakter transgraniczny.

  2. Unia może działać efektywniej w zakresie ochrony środowiska niż poszczególne państwa np. w przygotowaniu wspólnych produktów, wspólnych standardów emisji dla sektora przemysłowego.

  3. Państwa członkowskie mają często różne percepcje wagi problemów środowiska. Jest wiele przykładów, gdy wprowadzenie produktu lub technologii na rynek ze względu na jego wpływ na środowisko jest zabronione w jednym państwie, a dopuszczone w innym, toteż należałoby te działania ujednolicić na poziomie UE.

  4. W rzeczywistości tylko niektóre państwa wspólnoty np. państwa skandynawskie, mają wspólną i konsekwentnie realizowaną politykę w dziedzinie środowiska. Normy i standardy przyjmowane na poziomie Unii oszczędzają czas w dochodzeniu do wspólnych standardów w trybie wypracowania i przyjmowania odpowiednich wytycznych na poziomach krajowych państw. Mechanizm UE działa jako kontroler komunikacji, który przekazuje wyniki ekspertyz naukowych i technicznych, prawniczych i administracyjnych oraz metod wdrażania wszystkim państwom członkowskim.

uniaFLAGFlaga Unii Europejskiej

Kształtowanie i rozwój polityki w dziedzinie środowiska wyznaczają etapy związane  z pojawieniem się kolejnych aktów prawnych pierwotnego prawa UE, w których podejmowano zagadnienia środowiska i które dotyczyły rozwiązań podejmowanych w płaszczyźnie systemowej prawa UE.

Czytaj dalej

Ocieplenie klimatu, charakterystyka gazów cieplarnianych

Definicja efektu cieplarnianego

Efekt cieplarniany, potocznie nazywany efektem szklarniowym, jest zjawiskiem naturalnym, wynikającym z oddziaływania niektórych śladowych składników atmosfery na bilans energetyczny Ziemi.

Promieniowanie słoneczne docierające do powierzchni Ziemi stanowi w widzialną część promieniowania elektromagnetycznego, obejmującego zakres długości od 400 do 700mm.

Promieniowanie to ulega częściowej absorpcji przez powierzchnię Ziemi, powodując jej ogrzanie do temperatury 20-30 stopni. Natomiast znacznie większa jego cześć, która ulega odbiciu od powierzchni, stanowi promieniowanie podczerwone (cieplne). Promieniowanie to ulega pochłonięciu w atmosferze przez niektóre śladowe składniki, zwane gazami cieplarnianymi.

Ocieplenie Klimatuefekt cieplarniany

Czytaj dalej

Historia opieki paliatywnej

Definicja opieki paliatywnej

Przymiotnik „paliatywny” wywodzi się z łacińskiego słowa „paliatus” – okryty płaszczem. W kontekście medycznym oznacza: „skrywający, łagodzący oznaki choroby”. W języku angielskim „palliate” znaczy: złagodzić, uśmierzyć, ulżyć. Z czasem poza określeniem medycyny paliatywnej wprowadzono pojęcie opieki paliatywnej.

Opieka paliatywna została zdefiniowana w latach 70. XX w. i stała się synonimem wsparcia fizycznego, socjalnego, psychologicznego i duchowego chorych, którym choroba ogranicza normalne życie. Opieka ta jest realizowana przez zespół specjalistów z różnych dziedzin. Opieka paliatywna rozwinęła się wielokierunkowo, ale nadal jest głównie związana z onkologią.

opiekaPaliatywna
Rys historyczny opieki paliatywnej

Ruch miał swój początek w latach 60-tych w Anglii, chociaż korzeniami sięga tradycji średniowiecznej. Wtedy to w różnych krajach Europy istniały tzw. „hospicja”. Najsłynniejsze średniowieczne hospicjum Św. Bernarda znajdowało się na szlaku w Alpach Pennińskich.

Czytaj dalej

Wielonienasycone Węglowodory Aromatyczne

WWA w środowisku

Powszechna emisja WWA prowadzi do skażenia wszystkich elementów środowiska naturalnego człowieka: powietrza, naturalnych i sztucznych zbiorników wodnych, gleby, roślin, żywności. Na podstawie badań określono procentowy udział całkowitej puli WWA w środowisku: najwięcej, bo aż 89,9% wszystkich WWA znajduje się w glebie, 0,5% w powietrzu, 0,3% w wodach powierzchniowych, a 9,9% jest skumulowane w postaci osadów dennych.

Źródło: chemianieorganiczna.republika.pl

Źródło: chemianieorganiczna.republika.pl

Wielkość dawki WWA jest czynnikiem, od którego zależy ich działanie toksyczne. W wytycznych Unii Europejskiej za dopuszczalną dawkę dzienną uznaje się ilość 48 nanogramów benzo[a]pirenu. Wg danych statystycznych człowiek przyjmuje dziennie dawkę od 600 do ponad 2000 nanogramów benzo[a]pirenu. Najwięcej z tej ilości stanowi pobranie z pokarmem (160- 1600 ng) i z palenia papierosów (400 ng). Stosunkowo małe ilości dostają się do organizmu  z powietrzem (9,5-43,5 ng) i z wodą (1,1 ng BaP).

Czytaj dalej

Toksykologia ważniejszych grup pestycydów

Insektycydy polichlorowane

Do tej grupy zaliczmy: DDT (czas rozkładu 10 lat), metoksychlor i lindan (6,5 roku). Substancje te są nierozpuszczalne w wodzie, ale bardzo dobrze rozpuszczają się w tłuszczach, woskach i in. rozpuszczalnikach organicznych. Wykazują znaczną trwałość chemiczną, co sprawia, że kumulują się w żywych organizmach i środowisku naturalnym.

Okres bardzo intensywnej produkcji i zastosowania insektycydów polichlorowych datujemy na lata 1946-1970. Obecnie istnieją tylko 3 wytwórnie DDT na świecie: w USA, Francji i w Indiach. Zastosowanie DDT jest w większości krajów wysoko rozwiniętych zakazane, a niemal całość produkcji trafia do rozwijających się krajów tropikalnych, gdzie substancja ta jest stosowana do zwalczania ognisk malarii.

Czytaj dalej

Pestycydy jako zagrożenie zdrowia

Zastosowanie pestycydów

Konieczność zaspokojenia potrzeb żywnościowych dynamicznie wzrastającej liczby ludności na świecie wymusiła intensyfikację rolnictwa, m. in. przez stosowanie środków ochrony roślin zwanych PESTYCYDAMI. Obliczono, że na świecie straty spowodowane przez pasożyty tylko w zbiorach zbóż sięgają rocznie ok. 33 mln ton, tj. ilości mogącej wyżywić 130 mln ludzi. Ocenia się, że w skali światowej, każdego roku ulega zniszczeniu 15-20 % płodów rolnych w wyniku działalności pasożytów.

Źródło: www.stressfree.pl

Źródło: www.stressfree.pl

Po II wojnie światowej pestycydy zaczęły odgrywać istotną rolę w zwalczaniu drobnoustrojów chorobotwórczych i pasożytniczych roślin, takich jak wirusy, bakterie oraz mikroorganizmy, zwłaszcza owady, roztocza, nicienie, gryzonie, grzyby pasożytnicze czy chwasty, które oddziaływają szkodliwie lub ograniczająco na rozwój roślin uprawnych.

Czytaj dalej