Archiwa tagu: Belgia

System ochrony zdrowia w Belgii

Informacje ogólne i statystyczne o Belgii

  • 10,5 mln mieszkańców, gęstość zaludnienia jest prawie 3-krotnie większa niż w Polsce.
  • PKB – 300 mld euro.
  • Wydatki na opiekę zdrowotną w relacji do PKB stanowią ok. 11%, w tym publiczne ok. 8%.

Belgia-FlagaOgółem, wydatki na ochronę zdrowia w Belgii stale rosną w odniesieniu do PKB.

  • 1991 r. wynosiły- 7, 8% PKB,
  • 1998 r. – 8,8% PKB,
  • 2001 r. – 9,0% PKB,
  • 2007 r. – 9,4% PKB.
  • 2010 r. – 10,1 % PKB

Te dane sytuują Belgię bardzo wysoko pośród krajów UE, takich jak Francja (12% PKB), Austria (11% PKB) czy Dania (11% PKB).

Prawne regulacje systemu ochrony zdrowia w Belgii

Prawo do ochrony zdrowia reguluje ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym i zasiłkach chorobowych z 14 lipca 1994 r. oraz ustawa o szpitalach z 7 sierpnia 1997 r..

Belgijska opieka zdrowotna jest częścią systemu ubezpieczenia społecznego obejmującego poza ubezpieczeniem zdrowotnym również :

  • renty,
  • emerytury,
  • zasiłki rodzinne,
  • zasiłki dla bezrobotnych,
  • zasiłki na wypadek choroby zawodowej i wypadku przy pracy.

Na ochronę zdrowia przypada ponad 1/3 funduszy ubezpieczenia społecznego. Koszyk świadczeń pacjenta obejmuje większość ryzyk, a w tym usługi szpitalne i pozaszpitalne oraz usługi stomatologiczne.

Obowiązkowe ubezpieczenie obejmuje prawie całą ludność Belgii, ale ok. 15% populacji posiada ubezpieczenie wyłącznie od tzw. „większego ryzyka”. Pozostałe ryzyka zostają opłacone przez osobę z prywatnych środków. Są to osoby pracujące na własny rachunek oraz ich rodziny, podczas gdy pozostała część społeczeństwa jest ubezpieczona od „większego i mniejszego ryzyka”.

Mniejsze ryzyko obejmuje pobyt w domach rekonwalescencji, domową opiekę pielęgniarską, środki pomocnicze w przypadku fizycznego upośledzenia.

Składki w systemie ochrony zdrowia w Belgii

Składki w Belgii obciążają zarówno pracownika, jak i pracodawcę. Poziom standardowej składki to 38% wynagrodzenia, przy czym ok. 13% odprowadza pracownik a 25% pracodawca. Narodowe ubezpieczenia zdrowotne są administrowane przez 6 funduszy non–profit (w formie stowarzyszeń wzajemnych korzyści) i 1 publiczny fundusz (chorobowy). Każdemu obywatelowi Belgii przysługuje prawo, zgodnie z którym może wybrać on dowolną publiczną ubezpieczalnię.

Składka obejmuje wszystkie wymienione ryzyka i wpływa do funduszu centralnego, którym zarządza państwowy urząd ds. ubezpieczenia społecznego. Składkę przelewa na konto ubezpieczalni pracodawca. Osoby pracujące na własny rachunek same przekazują pieniądze ubezpieczalni.

Rola rządu w systemie ochrony zdrowia w Belgii

Rola rządu ogranicza się do regulacji i częściowego finansowania. Partycypuje w tych regulacjach 7 ministerstw, które monitorują  system ochrony zdrowia. Rząd określa wysokość składki do funduszy i definiuje podstawowy pakiet ubezpieczeniowy, Ministerstwo Zdrowia Publicznego akceptuje rozmieszczenie wysokokapitałowych technologii, a Ministerstwo Spraw Socjalnych akceptuje poziom płatności dla usługodawców.

Pacjent w systemie ochrony zdrowia w Belgii

Podstawową zasadą systemu opieki zdrowotnej w Belgii jest wolny wybór świadczeniodawcy. Dotyczy to zarówno lekarza pierwszego kontaktu, jak i szpitala oraz specjalisty. Konsultacje u specjalisty nie wymagają skierowania od lekarza pierwszego kontaktu. Niezależnie od przynależności do tego czy innego funduszu można korzystać z usług wszystkich lekarzy i szpitali. W Belgii nie ma kolejek, wiec wolny wybór świadczeniodawcy jest rzeczywisty.

Druga podstawowa zasada to współfinansowanie. Świadczenia zdrowotne w Belgii opierają się na zasadzie współfinansowania przez pacjenta. Dla osób o niskich dochodach wprowadzone są mechanizmy osłonowe.

Za wizytę u lekarza ogólnego pacjent płaci z własnej kieszeni 30 % wynegocjowanej na poziomie krajowym stawki. Za wizytę u specjalisty 40%. Stawka preferencyjna dla osób o niskich dochodach wynosi 10%. Jeśli lekarz pobiera za wizytę wyższą stawkę niż wynegocjowana, pacjent dopłaca w całości tę różnicę.

Odpłatność pacjenta za usługę w systemie opieki medycznej w Belgii, ubezpieczenia prywatne

Częściowa odpłatność świadczeniobiorców obowiązuje też w zakresie pokrywania kosztów pobytu w szpitalu. Odpłatność ta uiszczana jest stopniowo i jest uzależniona od długości całego pobytu pacjenta w szpitalu. W przypadku odpłatności za lekarstwa, udział pacjentów w kosztach waha się w przedziale od 0 do 80% w zależności od rodzaju środków aptekarskich.

Przepisy prawa belgijskiego klasyfikują lekarstwa na 5 podstawowych kategorii:

  • kategoria A – brak wymagań co do współfinansowania środków farmaceutycznych ze strony pacjenta;
  • kategoria B – współfinansowanie świadczeniobiorcy w stopniu 25% ceny leku, ale do kwoty 9,10 euro;
  • kategoria C – partycypacja pacjenta w zakresie finansowania leków w wysokości 50% ceny leku, nie przekraczająca kwoty 15 euro;
  • kategoria CS – odpłatność pacjenta w wysokości 60% ceny leku, bez limitu;
  • kategoria CX – odpłatność świadczeniobiorcy w zakresie 80% ceny leku, bez ograniczeń.

Osoby, które chcą uniknąć dopłacania w razie choroby, mogą wykupić dodatkowe ubezpieczenie prywatne. Prywatne polisy w Belgii posiada ok. 30% ludności, w porównaniu z innymi krajami UE jest to odsetkiem wysokim.

W ramach systemów ubezpieczeń prywatnych zawierane są kontrakty indywidualne lub grupowe, np. podpisywane przez pracodawcę. Większe znaczenie mają ubezpieczenia grupowe, stanowiące ok. 3⁄4 ogółu prywatnych polis zdrowotnych. Systemy te refundują koszty choroby, które nie są finansowane przez publiczne fundusze chorobowe, np.

  • wizyty w klinice,
  • koszty transportu,
  • dodatkowe świadczenia pieniężne w wypadku czasowej niezdolności do pracy lub renty inwalidzkiej.

Współpłacenie w Belgii jest dość znaczne i stanowi istotny udział w finansowaniu opieki zdrowotnej. Stanowi ważny czynnik w decyzji pacjenta o korzystaniu z usług medycznych.

Organizacja świadczeniodawców w systemie ochrony zdrowia w Belgii

System belgijski wyróżnia się tym, że wszyscy lekarze to osoby samozatrudnione, żaden nie pracuje na etacie. Dotyczy to również szpitali. Dochody lekarzy są zróżnicowane i zależą wyłącznie od ich własnej działalności. Obecnie pracuje w Belgii 40 tys. lekarzy. Połowa z nich to lekarze pierwszego kontaktu, pozostali to specjaliści.

W Belgii jest 115 szpitali opieki krótkoterminowej. Rocznie odnotwuje się 1,7 mln hospitalizacji trwających dłużej niż 1 dzień, a średni czas pobytu wynosi 6 dni. Jeszcze w latach 80. było 300 szpitali. W placówkach prywatnych jest 65% wszystkich łóżek, ale działają zgodnie z zasadą non- profit. Część z nich należy do towarzystw wzajemnych. Szpitale publiczne należą do władz lokalnych.

Finansowanie szpitali pochłania 48% budżetu na zdrowie i opiera się na zasadzie płatnika trzeciej strony, co oznacza, że fundusz refunduje szpitalowi koszty. Pacjent płaci bezpośrednio szpitalowi obowiązkowe opłaty za przyjęcie, każdy dzień pobytu oraz niektóre usługi, a także dobrowolne opłaty za usługi nieobjęte ubezpieczeniem obowiązkowym, np. pokój jednoosobowy. Finansowanie działalności bieżącej szpitali ma charakter dość złożony i składa się z 4 części:

  • koszty hotelowe i opieka pielęgniarska (4,3 mld euro),
  • koszty usług medycznych (4 mld euro),
  • koszty leków (1,1 mld euro)
  • współpłacenie i opłaty za usługi dodatkowe (1,3 mld euro).

Szpital co miesiąc otrzymuje stałą kwotę stanowiącą 80% kosztów wyliczonych na podstawie danych krajowych (długość pobytu, case-mix itp.) i odpowiadających tzw. uzasadnionej liczbie łóżek, wynikającej z liczby i profilu pacjentów leczonych w tym szpitalu. Oprócz stałej kwoty szpital otrzymuje także pieniądze za każdy dzień pobytu (10 proc.) i za każde przyjęcie (10 proc.).

Usługi medyczne w belgijskiej służbie zdrowia

Koszty usług medycznych opłacane są w Belgii zgodnie ze stawkami wynegocjowanymi co roku z lekarzami. Katalog procedur zawiera 5 tys. pozycji. Stawki te obejmują nie tylko koszty pracy lekarzy, ale także koszty diagnostyki, zużycia aparatury itp. Zarobki lekarzy zależą od ich działalności oraz wyniku negocjacji z zarządem szpitala dotyczących określenia, jaka część stawek ma być przeznaczona na sfinansowanie kosztów szpitalnych. Koszty leków są finansowane odrębnie.

Koszty leków w belgijskiej służbie zdrowia

Średnio 1/2 zużywanych leków jest refundowana ryczałtowo na podstawie średnich kosztów leków w kraju. Szpital otrzymuje 2 kwoty: 75 proc. wyliczonej średniej kwoty na pacjenta i 25 proc. w oparciu o każdy zużyty lek. Drogie preparaty, np. przeciwnowotworowe, są refundowane w 100 proc. Są też leki niefinansowane przez ubezpieczenie, a ich koszt jest pokrywany przez pacjenta (średnio 35 euro).

Cechy specyficzne belgijskiego systemu ochrony zdrowia

Po pierwsze, w tym systemie pieniądze podążają za pacjentem, czyli stawki zależą od liczby leczonych i ich chorób, ale finansowanie szpitali jest mieszane (w części fee for service, a w części są to stałe kwoty obliczane wg złożonej metodologii).

Po drugie, powszechne jest dość znaczące współpłacenie przez pacjentów, ale istnieje realny wybór świadczeniodawcy.

Po trzecie, lekarze wykonują zawód na podstawie samozatrudnienia, a stawki za usługi są ustalane podczas negocjacji.

Po czwarte, szpitale mają dużą autonomię i mogą zbankrutować, ale wszystkie funkcjonują na zasadzie non-profit.

Po piąte, pacjenci mają możliwość wyboru ubezpieczyciela, ale są to fundusze ubezpieczeń wzajemnych niedziałające dla zysku.

System belgijski należy do najlepszych na świecie, nie ma w nim kolejek, a zadowolenie pacjentów, co pokazują wyniki badań, jest bardzo wysokie.

BIBLIOGRAFIA:

  1. Systemy ochrony zdrowia – Małgorzata Dziubińska Michalewicz, marzec 2004
  2. System ochrony zdrowia- „Jak to robią w Belgii” menedżer zdrowia, lipiec 2008